peperonity.com
Welcome, guest. You are not logged in.
Log in or join for free!
 
Forgot login details?

For free!
Get started!

Text page


alisan.peperonity.com

ADANAM

Ýlkcagda Adana, Anadolu´yu bastan basa gecerek Gülek bogazýndan Tarsus´a inen yol üzerinde bir konak yeriydi. Hitit tabletlerinden Hititler döneminde kent ve çevresinde Kizzuvatna Krallýðý´nýn egemen oldugu anlasýlmaktadýr. Yöre, M.Ö. 16. yy´da Hitit Federasyonu´na, Hitit Devleti yýkýldýktan sonra cukurova´da kurulan Kue Krallýgý´na baglandý. M.Ö. 9. yy sonlarýna dogru Asur, M.Ö. 6. yy´da Pers, M.Ö. 333´te Büyük Iskender´in egemenligine girdi. Iskender´in ölümünde (MÖ. 323) sonra da Selefkiler´e baðlandý. M.Ö. 66´da Romalý konsül Pompeius tarafýndan ele geçirildi. Roma ve Bizans dönemlerinde, elverisli konumu nedeniyle önemli bir ticaret merkezi durumuna gelen 704´de Halife Abdülmelik tarafýndan Emevi topraklarýna katýldý. Abbasi halifesi Harun Resit eski ilkcað kalesini (Adana kalesi) yeniden yaptýrdý. IX. yy´da Adana Çukurova´nýn önemli bir kültür ve ticaret merkezi durumundaydý. Ayný yy´da Yazman adlý bir Türk komutan bölgeyi yarý bagýmsýz yönetti. Bölge daha sonra Mýsýr´daki Tolunoðullarý´nýn eline gecti.

Bizanslýlar, Abbasiler´in zayýf düþmesinden yararlanarak 10. yüzyýlýn baslarýnda kenti yeniden topraklarýna kattýlar. Alparslan´in Malazgirt Zaferi´ni (1071) izleyen yýllarda Adana, Selcuklular´ýn egemenligine girdi (1083-1097). Bu dönemde cukurova´ya Dogu´dan gelen bir çok Türk boyu yerlesti. 1097 Haclý seferiyle Adana´da Selçuklu egemenligi sona erdi. 14. yy´in ilk yarýsýnda Memluklular´ýn eline geçen cukurova´ya cok sayýda Türkmen oymagý yerlestirildi. 1352´de yöreye Memluklullara baðlý Türkmen Beylerinden Yüregiroðlu Ramazan Bey egemen oldu. Ramazanoðullarý adýný alan Beyliðin merkezi Adana´ydý. Ramazanoðullarý´nýn yönetiminde kent geniþledi, camiler, hanlar, kamu binalarýyla süslendi. Yavuz Sultan Selim´in Mýsýr seferi (1517) sýrasýnda Osmanlý topraklarýna katýlan Adana´yý 1608´e kadar yine Ramazanoðullarý yönetti.1672´de Adana uðrayan Evliya Çelebi kente iliþkin ayrýntýlý bilgi verir. Adana, 19. yy´ýn ortalarýna doðru Osmanlý Devleti´ne karþý ayaklanan Mýsýr Valisi Kavalalý Mehmet Ali Paþa tarafýndan ele geçiridi ve Mýsýr Ordusu´nun karargahý olarak kullanýldý. Londra antlaþmasýyla (1840) Osmanlýlar´a geri verildi.1867´deki yönetsel düzenlemede vilayet oldu. 1886´da Mersin-Adana demiryolunun açýlmasý, pamuk tarýmýnýn ve kentin ekonomisinin canlanmasýna, nüfusun artmasýna neden oldu. Ermeniler´in 1909´daki ayaklanma giriþimleri bastýrýldý. Birinci Dünya Savaþý sýrasýnda (1914-1918) Toros ve Gavurdaðý tünelleri ve Baðdat demiryoluyla kent Ýstanbul ve Suriye´ye baðlandý. Birinci Dünya Savaþý sonrasýnda 24 aralýk 1918´de Fransýz birlikleri, iþbirlikçi Ermeni çeteleriyle Adana´yý iþgal etti. Türk milis kuvvetlerinin þiddete direnmesi, iþgalcilerin önemli kayba uðramalarýna neden oldu. 20 Ekim 1921´de imzalanan Ankara Itilafnamesi hükümleri uyarýnca 5 Ocak 1922´de Fransýz iþgal kuvvetleri kentten çekildi. Bu tarih, halen Adana´nin kurtuluþ günü olarak kutlanmaktadýr.

Adana, Türkiye´nin güneyinde Akdeniz Bölgesi´nin Doðu Akdeniz Bölümü´nde yer alan 14.030 km² yüz ölçümüne ve 1.849.478 nüfusa (DÝE, 2000 yýlý nüfus sayýmý) sahip bir ildir. Adana þehir nüfusu 1.130.710´dur. Adana ili, yönetsel olarak 13 ilçe, 9 bucak ve 547 köyden oluþmaktadýr. Adana ili ve il merkezi Türkiye´nin en önemli tarýmsal üretim bölgelerinden olan Çukurova Deltasý´nda yer alýr ve esas olarak geliþimi ve ekonomisi tarýmsal üretim ve tarýma dayalý endüstri yoðunlukludur. Adana kenti, Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin oluþturduðu Çukurova Deltasý´ndan kuzeydeki daðlara doðru hafif bir eðimle yükselen alüvyal dolgu taraçalardan biri üzerinde, denizden yaklaþýk 40 km içeride (ve kuzeyde) kurulmuþtur. Denizden yüksekliði il merkezinde 23 m´dir. Seyhan nehri, bu düzlükte bir kaç metre gömülmüþ geniþ bir yatak içinde kentin kuzeyinden güneyine akar. Irmakla kentin kurulduðu düzlük arasýndaki düzey farkýnýn azlýðýndan doðan sel baskýnlarý, Seyhan Barajý´nýn yapýmýndan sonra hemen hemen ortadan kalkmýþtýr. Adana kentinin çekirdeðini, sýrtýný doðuda Seyhan ýrmaðýna dayamýþ olan Tepebað yükseltisinin çevresindeki dairesel yerleþim oluþturur.

Roma döneminden kalma Taþ Köprü, burayý Seyhan´ýn sol kýyýsýna baðlar. Uzun süre orta halli bir taþra kenti özelliðini koruyan, nüfusu 20-30 bini aþamayan Adana; 19. yy´ýn ikinci yarýsýnda geliþmeye baþladý. Bu geliþme özellikle 1950´den sonra hýzlanarak Adana´ya bugünkü büyük kent özelliðini kazandýrdý. 1886´da, kent, demir yoluyla Mersin Limaný´na baðlandý. Hicaz demir yolu Birinci Dünya Savaþý yýllarýnda Toroslarý aþarak Adana´ya ulaþtý. Bu geliþmeler sonucu kent, özellikle 1950´den sonra eski çekirdeðin çevresinde daha çok Kuzey-Batý´daki istasyona ve batýya doðru olmak üzere hýzla yayýldý, çekirdek bölümde kimi düzenlemeler yapýldý. Planlý yeni mahalleler kuruldu, geniþ caddeler ve parklar açýldý. Bu geliþmeler sýrasýnda büyüme Seyhan´ýn sol yakasýna taþtý. Türkiye´deki kentleþme sürecinin en hýzlý olduðu yerleþmelerden biri olan Adana, Akdeniz Bölgesi´nin ticaret, sanayi ve sermaye piyasasý bakýmlarýndan en önemli merkezidir. Geliþmiþ bir yol þebekesinin kavþak noktasý olan Adana´da, havaalaný, çeþitli düzeyde eðitim kurumlarý, Çukurova Üniversitesi ve Devlet Güzel Sanatlar Galerisi vardýr.





This page:




Help/FAQ | Terms | Imprint
Home People Pictures Videos Sites Blogs Chat
Top
.